Sau lớp 9: Học THPT hay học nghề? Những điểm mới phụ huynh cần biết năm 2026
Năm 2026, việc chọn hướng sau THCS có thay đổi lớn: bậc trung học nghề cùng cấp với THPT, chương trình 3 năm và chính sách miễn học phí trung cấp cho người tốt nghiệp THCS.
Cuối mỗi năm học, nhiều gia đình có con học lớp 9 phải quyết định con sẽ học tiếp THPT hay theo hướng nghề nghiệp. Năm 2026, việc chọn hướng sau THCS có thay đổi lớn vì Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) và Luật Giáo dục sửa đổi bắt đầu có hiệu lực.
Hệ thống giáo dục có thêm bậc “trung học nghề”
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục (Luật số 123/2025/QH15) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (Luật số 124/2025/QH15). Cả hai luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Theo các luật này, giáo dục nghề nghiệp gồm các trình độ sơ cấp, trung học nghề, trung cấp và cao đẳng.
Điểm mới lớn nhất là bậc trung học nghề được xác định là cùng cấp với THPT. Như vậy, học sinh tốt nghiệp THCS có thêm một hướng học chính thức trong hệ thống giáo dục quốc dân. Bậc này dành cho học sinh muốn định hướng nghề sớm, tập trung vào kỹ năng thực hành và vẫn được trang bị kiến thức văn hóa. Theo đánh giá của các cơ quan quản lý, mô hình này làm cho hệ thống giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam phù hợp với chuẩn phân loại giáo dục quốc tế của UNESCO.
Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT ban hành Quy chế đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 10/11/2026. Theo Thông tư này, chương trình trung học nghề dành cho người có bằng tốt nghiệp THCS và kéo dài 3 năm học. Học xong chương trình và đủ điều kiện thì người học được dự thi tốt nghiệp. Ai đạt yêu cầu sẽ được người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp cấp bằng trung học nghề.
Hai hướng học sau THCS
Hiện nay, học sinh tốt nghiệp THCS có hai hướng chính:
– Học THPT, sau đó thi vào đại học, cao đẳng hoặc đi học nghề.
– Học giáo dục nghề nghiệp: trung học nghề, trung cấp, hoặc học trung cấp kết hợp với chương trình văn hóa THPT tại các trung tâm GDNN-GDTX có liên kết đào tạo.
Hai hướng này không hơn kém nhau. Chúng phù hợp với những mục tiêu, năng lực và hoàn cảnh khác nhau. Các chuyên gia giáo dục khuyên phụ huynh nên chọn dựa trên sở thích, thế mạnh học tập và điều kiện của từng em, không nên chạy theo số đông.
Những điểm đáng cân nhắc khi chọn hướng nghề nghiệp

1. Học nghề sớm, rút ngắn thời gian bắt đầu đi làm. Chương trình trung cấp và trung học nghề tập trung vào kỹ năng thực hành. Vì vậy, người học có thể có tay nghề và bằng cấp sớm hơn so với lộ trình THPT rồi mới học nghề.
2. Vẫn học văn hóa. Trung học nghề có kiến thức văn hóa ngay trong chương trình. Với trình độ trung cấp, học sinh có thể học thêm chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT tại trung tâm GDNN-GDTX có liên kết. Nhờ vậy, các em vẫn có nền tảng văn hóa để học tiếp lên cao.
3. Có chính sách miễn học phí. Theo khoản 12 Điều 15 Nghị định 238/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 03/9/2025, thay thế Nghị định 81/2021/NĐ-CP), người tốt nghiệp THCS học tiếp lên trình độ trung cấp thuộc đối tượng được miễn học phí. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn rằng người học ở hai cơ sở khác nhau có thể được hưởng cùng lúc miễn học phí văn hóa và miễn học phí trung cấp. Điều kiện là việc học phải bảo đảm đúng quy định về liên kết đào tạo và chức năng, nhiệm vụ của từng cơ sở.
4. Có thể học liên thông lên cao. Hệ thống văn bằng, chứng chỉ trong giáo dục quốc dân được thống nhất và liên thông. Người học có thể học tiếp lên cao đẳng, đại học khi có nhu cầu. Khi học liên thông lên cao đẳng các ngành, nghề nặng nhọc, độc hại theo danh mục của Nhà nước, người học vẫn có thể được giảm 70% học phí, dù trước đó đã được miễn học phí ở trình độ thấp hơn.
5. Gắn với nhu cầu thị trường lao động. Theo nguyên lý học đi đôi với hành, chương trình giáo dục nghề nghiệp có nhiều thời gian thực hành, thực tập. Người học được làm quen với môi trường làm việc thực tế ngay khi còn đi học.
Tin liên quan
Tuyển sinh 2026
Xét tuyển học bạ đơn giản. Đăng ký ngay để được tư vấn lộ trình học và nhận giấy báo nhập học miễn phí.
Đăng ký xét tuyểnTin bài đọc nhiều nhất
Trời trở lạnh, nghề Xoa bóp bấm huyệt – Massage trị liệu vào mùa
📅 14/11/2026
Mùa cưới, cận Tết: Học nghề Chăm sóc da – Chăm sóc sắc đẹp để bắt kịp “mùa vàng” làm đẹp
📅 14/11/2026
Kế toán doanh nghiệp: Nghề mà doanh nghiệp nào cũng cần
📅 14/11/2026
Học Công nghệ thông tin hệ trung cấp: Ra trường làm gì trong thời đại AI?
📅 14/11/2026